X
+48 790 555 615 biuro@hrsensor.pl

Jak można zwolnić pracownika? O rozwiązaniu stosunku pracy.

Rozwiązywanie stosunku pracy nie jest łatwym zadaniem. Za każdym razem, gdy zapada trudna decyzja o rozstaniu należy się do niej dobrze przygotować. Nie ma tu znaczenia, czy jestem stroną inicjującą zmiany, czy tylko je przyjmującą. Nieznajomość prawa jest bowiem najgorszą rzeczą, jaką można sobie zafundować. Oczywiście nie sposób znać się na wszystkim! Dobrze jednak będzie, jeżeli będąc pracownikiem będziemy znali zarówno prawa jak i obowiązki wynikające z tego stosunku.

Nawiązanie stosunku pracy jest dla pracownika stosunkowo łatwym procesem. Gdy przejdziemy już przez sito rekrutacyjne, otrzymamy propozycję, ustalamy termin rozpoczęcia pracy, stawkę, stanowisko, podpisujemy dokumenty i jesteśmy pracownikiem. Obie strony dążą do wspólnego celu, nie ma więc tu zazwyczaj większych problemów, czy opóźnień.

Zupełnie inaczej rzecz wygląda, gdy nastaje kres zatrudnienia. Rzadko kiedy w takiej sytuacji pracodawca i pracownik dążą do wspólnych rozwiązań. Bardzo często, zwłaszcza w dobie zagrożenia epidemią i wiążącą się z tym zagrożeniem recesją, pracownikom towarzyszy przewlekły stres. Jedną z metod radzenia sobie ze stresem, z której sama korzystam, jest przygotowanie się na „czarny scenariusz”. Nie chodzi mi tu o karmienie się strachem i potęgowanie go, ale raczej o przewidzenie tego, co się ewentualnie może wydarzyć i przygotowanie się na to. Bez względu na to, czy zagrożenie jest prawdziwe, czy wyimaginowane, warto dowiedzieć się jak się można zachować w danej sytuacji i czy są do wyboru różne alternatywy, czy też (co się rzadko zdarza) jest tylko jedno wyjście.

Jak pracodawca może rozwiązać z pracownikiem stosunek pracy?

Najważniejszą ustawą dotyczącą prawa pracy jest oczywiście kodeks pracy. Znajdziemy tam m.in. informacje dotyczące rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy. Zgodnie z obowiązującymi przepisami umowę można rozwiązać na jeden z trzech sposobów:

  1. na mocy porozumienia stron
  2. z zachowaniem okresu wypowiedzenia
  3. bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Przyjrzyjmy się każdej z tych możliwości z osobna.

Porozumienie stron

Do rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron dochodzi wówczas, gdy zarówno pracodawca jak i pracownik zgodnie oświadczają, że począwszy od określonego dnia, łącząca ich do tej pory umowa przestaje być wiążąca. Z inicjatywą rozwiązania umowy może wyjść zarówno jedna jak i druga strona. Co ważne jednak, aby do faktycznego rozwiązania doszło, strona, która otrzyma taką propozycję musi się na nią zgodzić.

W przypadku takiego rozwiązania umowy nie ma mowy o okresie wypowiedzenia – strony wspólnie ustalają dowolny okres w jakim umowa będzie jeszcze obowiązywała – może to być jeden dzień, może być pół roku. Umowa może się zakończyć w dowolnym momencie – z końcem miesiąca, z początkiem miesiąca, czy nawet np. 9. dnia danego miesiąca.

Porozumienie stron nie musi zostać zawarte na piśmie, jednak ze względów dowodowych dobrze jest jeżeli powstanie dokument potwierdzający wszystkie uzgodnione warunki zakończenia współpracy.

Rozwiązanie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia

Innym sposobem zakończenia stosunku pracy jest wręczenie wypowiedzenia. Wypowiedzenie umowy, w przeciwieństwie do porozumienia, jest jednostronnym oświadczeniem woli. Dokonać takiego rozwiązania może każda ze stron stosunku pracy, z tym jednak zastrzeżeniem, że musi to zrobić na piśmie.

1. Wypowiedzenie dokonane przez pracodawcę

W sytuacji gdy inicjatywa zakończenia umowy o pracę wychodzi od pracodawcy, a nie doszło wcześniej pomiędzy stronami do porozumienia, pracodawca może wręczyć pracownikowi wypowiedzenie umowy. Jak każdy dokument, również wypowiedzenie musi być opatrzone datą sporządzenia dokumentu, określeniem stron oraz zasadniczym orzeczeniem. Orzeczeniem w tym przypadku jest zdanie „wypowiadam umowę o pracę zawartą w dniu…” Jeżeli umowa o pracę jest zawarta na czas określony lub na okres próbny – pracodawca nie musi podawać powodów, które skłoniły go do tego kroku. Jeżeli jednak umowa o pracę zawarta jest na czas nieokreślony – podanie powodu rozwiązania umowy jest obowiązkowe.

2. Wypowiedzenie dokonane przez pracownika

Jeżeli pracownik podejmuje decyzję o zakończeniu współpracy a z jakiegoś powodu nie jest w stanie porozumieć się z pracodawcą w tej kwestii – może wręczyć pracodawcy jednostronne oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę. Dokument ten, w przeciwieństwie do dokumentu przygotowywanego przez pracodawcę, w żadnym przypadku nie musi podawać powodu rozwiązania umowy.

W przypadku wypowiedzenia umowy o pracę składamy drugiej stronie, z którą łączy nas stosunek pracy, oświadczenie i co ważne, ta strona nie musi się na to godzić, została właśnie postawiona przed faktem. To moment, którego szczególnie obawiają się pracownicy. Pracodawca daje bowiem dokument i mówi „podpisz” Ale czy to oznacza, że ja się na to godzę? Absolutnie nie! Podpis pracownika pod takiego rodzaju dokumentem oznacza jedynie, że otrzymał dokument i zapoznał się z jego treścią. Polecam gorąco czytać, najlepiej ze zrozumieniem, otrzymywane pisma. Jeżeli w dokumencie znajdują się zwroty typu „strony oświadczają” czy „na mocy porozumienia” – oznacza to, że dokument wymaga ZGODY obu stron i wówczas faktycznie podpisanie go oznacza, że chcemy tego samego co pracodawca. Jeżeli jednak w dokumencie znajdziemy „wypowiadam” czy „rozwiązuję” – nasz podpis będzie oznaczał wyłącznie otrzymanie. Dla pewności, zwłaszcza w sytuacji gdy emocje utrudniają lub uniemożliwiają nam logiczne myślenie – podpisujmy otrzymany dokument uprzedzając pismo zwrotem „potwierdzam otrzymanie dokumentu w dniu ….. Janina Kowalska

Wróćmy jednak do samego rozwiązania umowy. W obu jednak przypadkach, zarówno gdy umowę wypowiada pracodawca, jak i pracownik, mamy obowiązek zachować ustawowy okres wypowiedzenia. Okres ten to czas, który zabezpiecza interesy drugiej strony, czas w jaki zobowiązani jesteśmy do kontynuowania obecnego zatrudnienia na dotychczasowych warunkach.

Długość okresu wypowiedzenia jest uzależniona od rodzaju umowy, a także od czasu na jaki została zawarta lub od okresu zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy. Kodeks pracy wskazuje dwa komplety okresów wypowiedzeń. Jeden komplet dotyczy umowy zawartej na okres próbny, drugi – umowy zawartej na czas określony i czas nieokreślony.

Rozwiązując umowę o pracę zawartą na okres próbny należy pamiętać, że okres wypowiedzenia w tym przypadku wynosi:

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony i umowy o pracę zawartej na czas określony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

Jeżeli wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub umowy o pracę zawartej na czas określony następuje z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników, pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia.

Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się pracownikowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia.

Rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia

Rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, potocznie zwane zwolnieniem dyscyplinarnym, może zostać dokonane przez każdą ze stron. Z takim sposobem rozwiązania umowy mamy do czynienia w sytuacji, gdy jedna ze stron stosunku pracy dopuści się rażącego naruszenia swoich obowiązków. Zwolnienie dyscyplinarne pracownika może nastąpić np. wówczas, gdy np.:

Zwolnienie dyscyplinarne może również zostać wręczone pracodawcy np. w sytuacji, gdy ten:

Bez względu na to, kto rozwiązuje umowę w tym trybie, wspólnym elementem jest natychmiastowe zakończenie stosunku pracy, bez żadnego okresu wypowiedzenia. Oczywiście w tym przypadku, podobnie jak w przypadku rozwiązania umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, niezbędne jest przygotowanie i wręczenie drugiej stronie stosownego dokumentu.

Po co mi ta wiedza?

Wiedza o tym jak można rozwiązać stosunek pracy nie wpłynie na „zachowanie” naszego statusu pracownika, da jednak tę przewagę, że w sytuacji zaskoczenia jakim jest otrzymanie informacji o zwolnieniu, wiemy z czym to tak naprawdę się wiąże. Często słyszę, że pracownika zmuszono do podpisania porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy. Do tej czynności nie można jednak nikogo zmusić. To my sami, choć często pod presją i bez odpowiedniego przygotowania podpisujemy dokument, który znienacka znalazł się przed nami, wierząc w zapewnienia drugiej strony o tym, że to najlepsze dla nas rozwiązanie. Nie zawsze jednak tak jest faktycznie. Porozumienie jest zawsze doskonałym rozwiązaniem dla pracodawcy i rzadko dobrym dla pracownika. Należy więc znać różne możliwości i pamiętać, że o ile wypowiedzenie czy natychmiastowe rozwiązanie umowy jest faktycznie jednostronnym oświadczeniem woli, o tyle porozumienie musi być wspólną decyzją obu stron.

Nie można zmusić pracownika do podpisania porozumienia. Może się jednak okazać, że pracownik po przeanalizowaniu różnych „za” i „przeciw” wybierze jednak porozumienie. Nie ma w tym niczego złego! Ważne jest jednak, abyśmy świadomie i w oparciu o rzetelne informacje podejmowali nasze własne decyzje.

Autor: Katarzyna Paczkowska

 

 

Pozostałe wpisy na blogu

Zobacz najnowsze artykuły

Trudne rozmowy menedżerskie. Jak mądrze zwalniać pracownika?

Można powiedzieć, że firmę poznaje się nie tylko po tym, jak wita pracowników, ale także jak ich żegna. A (...)

06 maja 2020
123
Utrata pracy. Jak zadbać o dobry początek?

Od miesiąca funkcjonujemy w nowej, trudnej rzeczywistości związanej z pandemią COVID-19. Nieodłącznym skutkiem obostrzeń narzuconych na każdego z nas (...)

12 kwietnia 2020
97
Zwolnienia z pracy w trakcie pandemii COVID-19 – webinar

Wspólnie z Akademią HR zapraszamy na bezpłatny webinar na temat zwolnień z pracy. Partneruje nam Centrum Kreatywności Fabryka. Obecna (...)

03 kwietnia 2020
58
Pracownik odporny na wirusa

Obecna sytuacja, w której z dnia na dzień zasięg epidemii COVID-19 jest coraz większy, a nasze życie podlega kolejnym (...)

31 marca 2020
76
Zobacz wszystkie

Skontaktuj się z nami

Jeśli masz pytania w sprawie szkolenia, napisz do nas. Skontaktujemy się z tobą najszybciej, jak to będzie możliwe.






X
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA I ODBIERZ -10% NA PIERWSZE SZKOLENIE

Subscribe to our newsletter