X
+48 790 555 615 biuro@hrsensor.pl

Jak unikać błędnych pytań?

Przykłady pytań ankiet,testów, skal ocen, które sprawiają trudności pracownikom można mnożyć. A trudności te nie wynikają wyłącznie z braku wiedzy osób badanych, ale z konstrukcji pytań. Konsekwencją niepoprawnie sformułowanych pytań jest nietrafny pomiar. Bo zwykle udzielając odpowiedzi zaznaczamy jedną z opcji mając poczucie, że nie do końca odpowiada ona rzeczywistości.

„Czy lubisz pracować w zespole?”, „Lubisz lody i czekoladę?”. Te z pozoru proste pytania mogą stać się nie lada problemem dla osoby, która ma udzielić na nie odpowiedzi. Bo jeśli zwykle chętnie pracuje w zespole, ale są momenty, gdy zdecydowanie woli pracę w samotności? A może lubi jeść lody, ale za czekoladą nie przepada? Co powinna powiedzieć? Oczywiście sprawa jest prosta, gdy ma możliwość rozwinięcia swojej wypowiedzi. A gdy wypełnia ankietę, w której do wyboru są jedynie dwie odpowiedzi, czyli „tak/nie”? Jak ma wówczas odpowiedzieć?

Jakie błędy w tworzeniu pytań pojawiają się najczęściej? Czego unikać, aby tworzyć trafne narzędzi pomiaru – ankiety, testy, kwestionariusze, czy skale ocen? Oto lista niektórych z nich.

Błąd nr 1. Pytanie zbudowane z kilku zdań.

Czasami w trakcie rozmowy, zadając pytanie naszemu rozmówcy, nie czekamy na odpowiedź. Zamiast tego zadajemy kolejne z pytań. A jeśli towarzyszą temu emocje, to istnieje ryzyko pojawienia się serii pytań, które z prędkością karabinu maszynowego wydobywają się z naszych ust. W ankietach, czy innych narzędziach pomiaru ten błąd oczywiście nie ma tak dużego nasilenia. Pojawia się jednak jako zestawienie dwóch pytań, na przykład „Który z benefitów pracowniczych jest dla ciebie najbardziej atrakcyjny? Dlaczego właśnie ten?” . Taka forma pytania może powodować, że osoba:

Warto rozbić złożone pytania na krótkie, pojedyncze. Tam, gdzie prosimy o wybór należy stworzyć opcje odpowiedzi, spośród których respondent wybiera, zaznacza określoną liczbę.

Błąd nr 2. Pytania wielokrotnie złożone.

To pytania, w których pytamy o dwie lub więcej kwestii. Podobne do pytań wielozdaniowych, składają się z różnych treści. „Czy twoim zdaniem misja i wartości firmy są komunikowane w zrozumiały sposób?”.  Podobnie, jak przytaczane na początku pytanie dotyczące lodów i czekolady, tutaj także stwarzamy ryzyko nietrafnego pomiaru. Misja i wartości, mimo że ze sobą powiązane, powinny być ujęte w oddzielnych pytaniach.  Zwykle błąd tego rodzaju pojawia się w pytaniach typu zamkniętego, na które osoba odpowiada „tak” lub „nie”.

Błąd nr 3. Przeczenia, na które odpowiadamy przeczeniem.

Podwójne przeczenie to element, który powinien być zakazany przy konstrukcji narzędzi pomiaru J Błąd ten pojawia się tam, gdzie forma pytania to twierdzenie z opcjami odpowiedzi. Bo jak szybko i zgodnie z prawdą zareagować na pytanie  „Nie mam odpowiednich narzędzi do wykonywania pracy na najwyższym poziomie”, gdy możliwe do zaznaczenia odpowiedzi to „zdecydowanie nie – raczej nie – raczej tak – zdecydowanie tak”. Dla niektórych osób podwójne przeczenia są nie lada wyzwaniem. Zastanawiają się dość długo, jaka odpowiedź będzie poprawna z punktu widzenia reguł gramatycznych. Inni bezwiednie, ale z dobrymi intencjami  zaznaczają odpowiedź nieprawidłową, czyli niezgodną ze stanem rzeczywistym. Oczywiście są i tacy, którzy wiedzą, jak wybierać z opcji odpowiedzi tę, która najlepiej ich opisze. Ale osoba opracowująca wyniki zwykle nie potrafi określić, czy badany popełnił błąd w udzielaniu odpowiedzi. A jeśli tak, czy jest on rezultatem nieprawidłowej konstrukcji pytania, czyli podwójnego przeczenia. Wniosek nasuwa się sam – nie należy konstruować pytań tego rodzaju.

Błąd nr 4. Język niedostosowany do odbiorcy.

W ankietach, skalach ocen oraz innych narzędziach pomiaru istotne jest, aby nie pojawiały się słowa niezrozumiałe dla odbiorców. Błąd, z jakim spotykam się czasami, to zapożyczenia z języka angielskiego. Nie oznacza to, że anglojęzycznych zwrotów w ogóle nie należy stosować w ankietach konstruowanych w języku polskim. Takie terminy funkcjonują przecież w kulturze wielu firm, czy branż jako naturalny element języka. Nie zawsze jednak są zrozumiałe i używane przez część  grup pracowników, czy kandydatów do pracy. Niekiedy trudność sprawiają terminy, które brzmią „bardzo” po polsku, a dla danej grupy niezrozumiałe. Warto więc przy konstrukcji narzędzia dokładnie określić grupę osób, dla których jest ono adresowane – doświadczenie, wykształcenie, język, jakim posługuje się na co dzień. Specjaliści od marketingu mówią o personach. W psychometrii jest podobnie – należy odpowiedzieć na pytanie „kim jest nasza persona?”.

Błąd nr 5. Nieostre określenia.

„Czasami, rzadko, niekiedy, kilka, wiele” przykłady można mnożyć. Język polski pełen jest słów, których znaczenie różnie interpretujemy. Dla jednej osoby odpowiedź „czasami” na pytanie o spadki motywacji w pracy może oznaczać dwa razy na kwartał, gdy dla innej dwa razy w tygodniu. Tam, gdzie jest możliwość doprecyzowywania pytań oraz opcji odpowiedzi na nie, należy to robić. Oczywiście z umiarem, aby ankieta, test, czy skala ocen nie stały się mało przyjaznym dla osoby badanej narzędziem, które trudno lub niechętnie wypełnia się.

Błąd nr 6. Błędy gramatyczne, a może także ortograficzne!

I na koniec błędy, które na etapie konstruowania pytań mogą się pojawić (bo mylić się jest rzeczą ludzką), ale w ostatecznej wersji są niedopuszczalne. Aby ich uniknąć, warto przygotowane narzędzie dać do analizy bezstronnemu ekspertowi. Takiemu, który dokładnie merytorycznie i językowo sprawdzi treść i formę pytań.

A może spotykasz jeszcze inne rodzaje błędów? Zapraszam do uzupełnienia listy J

 

Autor: Sylwia Szymańska

Pozostałe wpisy na blogu

Zobacz najnowsze artykuły

Trudne rozmowy menedżerskie. Jak mądrze zwalniać pracownika?

Można powiedzieć, że firmę poznaje się nie tylko po tym, jak wita pracowników, ale także jak ich żegna. A (...)

06 maja 2020
95
Jak można zwolnić pracownika? O rozwiązaniu stosunku pracy.

Rozwiązywanie stosunku pracy nie jest łatwym zadaniem. Za każdym razem, gdy zapada trudna decyzja o rozstaniu należy się do (...)

04 maja 2020
57
Utrata pracy. Jak zadbać o dobry początek?

Od miesiąca funkcjonujemy w nowej, trudnej rzeczywistości związanej z pandemią COVID-19. Nieodłącznym skutkiem obostrzeń narzuconych na każdego z nas (...)

12 kwietnia 2020
67
Zwolnienia z pracy w trakcie pandemii COVID-19 – webinar

Wspólnie z Akademią HR zapraszamy na bezpłatny webinar na temat zwolnień z pracy. Partneruje nam Centrum Kreatywności Fabryka. Obecna (...)

03 kwietnia 2020
52
Zobacz wszystkie

Skontaktuj się z nami

Jeśli masz pytania w sprawie szkolenia, napisz do nas. Skontaktujemy się z tobą najszybciej, jak to będzie możliwe.






X
ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA I ODBIERZ -10% NA PIERWSZE SZKOLENIE

Subscribe to our newsletter